Kelderrenovatie

Bij kelderrenovatie zijn er verschillende mogelijkheden. In feite onderscheidt men tussen een renovatie van binnenuit en een renovatie van buitenuit. Het meest omvangrijk is het vrijgraven van de buitenmuur van de kelder met nieuwe vochtisoleering.

Een buitenmuur van de kelder wordt blootgesteld aan extreme belastingen, want de gehele grond drukt tegen de kellerwand. De vochtigheid in de aarde varieert sterk gedurende een kalenderjaar. Hierbij is een goed functionerende gebouwschil erg belangrijk. De afdichting van de kelder speelt hierbij een grote rol, want zodra er constructieve schade optreedt in de kelderafdichting aan de buitenzijde van de wand, kan vochtigheid gemakkelijk door de buitenmuren van de kelder binnendringen. Vaak ontstaat er bij vochtschade blijvend schimmel, wat schadelijk kan zijn voor het binnenklimaat.

Overzicht: Wat komt er bij kellersanering kijken?

Een buitenafdichting van de kellermuren en een afwatering via drainagebuizen beschermen de kelder tegen vochtigheid en voorkomen daarmee een kellersanering. Voorwaarde is de juiste opbouw. Vochtige wanden, een muffige geur en schimmelvorming – vochtige kelders komen in veel huizen voor. Hiertegen moet de kelder worden afgedicht. Huiseigenaren moeten daarbij uit veel verschillende methoden kiezen. Een lichtschacht voorziet de kellerruimten van frisse lucht en licht. Daarnaast zorgt hij voor de nodige afstand tussen grond en kellerwamen. De inbouw is eenvoudig, als je weet welke onderdelen nodig zijn. Een noppenfolie zorgt ervoor dat geen vochtigheid bij het ondergrondse metselwerk komt en dit beschadigt. Bij het leggen vragen velen zich af naar welke kant men de folie moet richten. Bij perimeterisolatie worden kellermuren en kellervloeren van buiten uit geïsoleerd. Niet alle isolatiematerialen zijn geschikt voor deze isolatiemethode. Een hoge vochtbelastbaarheid en druksterkte zijn vereist. De kelder is een plaats waar ideale voorwaarden voor schimmel heersen. Een schimmelvorming ontstaat daar waar vochtigheid zich kan vastzetten. Omdat het onderste woongedeelte door koude aarde wordt omgeven, dringt vochtigheid gemakkelijk door een defecte afdichting in.

Oorzaken en kenmerken van de vochtige kellermuur

Het is eerst belangrijk vast te stellen waar de oorzaken van de vochtige wand of de schimmel liggen. Deze kunnen door enkele kenmerken van water- en schimmelvorming worden opgespoord, om vervolgens een saneeringsconcept te kunnen uitwerken.

• Spatwaterschade en hemelwaterschade: Deze treden op in de onderste 30 centimeter van de buitenmuren. Ze tonen zich door ongewenste mosvorming.
• Installatiesschade: Dit kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een leidingbreuk.
• Bouwvochtigheidsschade bij nieuwbouw/bij verbouwing: Tegenwoordig vindt de verhuizing naar een nieuw huis te snel plaats, zodat de vochtigheid niet snel genoeg kan ontsnappen. Het drogen moet dan met luchtontvochtingsapparaten plaatsvinden.
• Schade door in het metselwerk capillair opstijgende bodemvocht: Een muffige geur maakt zich hier vaak duidelijk. In dit geval is de horizontale afdichting defect of, vooral bij oudere huizen, afwezig. De kellermuren zijn meestal vochtiger dan de tussenwanden, die ook betrokken kunnen zijn.
• Capillair zijdelings in de buitenmuren indringende bodemvocht: De oorzaak is de natte stijging in de muur, dus de vochtigheid die uit de grond opstijgt. Het treedt vaak samen met de opstijgende bodemvocht op.

OPMERKING: Bij de sanering zijn er veel verschillende mogelijkheden. Het hangt af van het probleem en het gewenste gebruik van de ruimten, welke methode wordt toegepast. Hier kan een bouwkundig deskundige nuttig zijn. Fundamenteel onderscheidt men tussen een sanering van binnenuit en een sanering van buitenaf.

Sanering van binnenuit

Horizontale afdichting

Een zuivere binnensanering is meestal goedkoper dan een graafwerk. Bij opstijgende bodemvocht kan de vernieuwing van de horizontale afdichting in aanmerking komen. Hierbij zijn er verschillende technieken:

• Injectie-procedure: Hier worden net boven de grond gaten in de wanden geboord, waarin een afdichtingsmiddel wordt aangebracht dat tot in de poriën van het gesteente doordringt. Deze chemicaliën moeten de capillairen van het metselwerk sluiten, zodat geen vochtigheid meer kan opstijgen. Als de muur echter volledig doordrenkt is, werken de injecties niet.
• Muursaagmethode Men zaagt de muur horizontaal door, daarna wordt een plaatje staal of kunststof in de muur geschoven en gevoegd. Voordelen zijn dat geen chemische producten worden gebruikt en de platen niet rotten. Nadelen ontstaan door de statische scheiding van de wand en door de schudding van de bouwsubstantie. Scheuren zijn niet geheel uit te sluiten.
• Bij de elektrische methode worden elektrodes in de kelder ingebouwd en onder spanning gehouden. Omdat water geleidend is en zich naar de minpool van een elektrische spanning beweegt, wordt de vochtigheid op deze manier beneden gehouden en mag niet verder opstijgen. Deze zogenaamde electroosmose is voorzichtiger voor het metselwerk dan de muursaagmethode of de injectiemethode. Men moet echter de spanning voortdurend handhaven.
• Elektromagnetische methoden: Deze aanpak is omstreden. Er wordt geprobeerd elektromagnetische straling door het vochtige metselwerk te sturen, zeg maar „draadloos" via een antenne. Hierdoor moet de vochtigheid omkeren. Elektronische componenten zijn echter kwetsbaar en defectgevoelig. De hoogfrequente straling dringt moeilijk door massief metselwerk en hoe vochtiger de muur, hoe sterker de demping van de straling.

Verdere procedures voor kellersanering van binnenuit

Naast de horizontale afdichting zijn er verder procedures om de kelder van binnenuit te saneren:

• Sluierinjectie: Bij dit principe wordt de muur van binnenuit naar buitenaf volledig doorgeboord. Door deze boringen komt een afdichtingsmiddel tussen grondbodem en wand. Deze aanpak is echter niet altijd succesvol.
• Saneeringpleisterwerk: Saneeringspleister bestrijdt nooit de oorzaak van de vochtigheid, maar geschikt zich als begeleidende maatregel. Het saneeringspleisterwerk vormt de afwerking van de kellersanering. Met een hoog porenvolume en een speciale porengeometrie zorgt saneeringspleister ervoor dat de schadelijke zouten in de structuur van het pleisterwerk worden opgenomen en daar worden opgeslagen. Zo zijn de zouten onschadelijk. Bovendien is saneeringspleister waterafstotend en waterdampdoorlatend.
• Afdichtingspleister: Het pleisterwerk sluit de vochtigheid in de wand af. Verdamping van water kan niet langer plaatsvinden. De vochtigheid stijgt dus verder omhoog. De schade verplaatst zich daarmee naar een ander punt. Het wordt aanbevolen eerst de muur droog te leggen, voordat met het pleisterwerk wordt begonnen.

Sanering van buitenaf

Als de vochtigheid niet door de horizontale afdichting afneemt, kan het zijn dat deze door de zijkanten van de kellermuren dringt. Dit noemen vakmensen een verticale doornating. Hier helpt het vrijgraven van de buitenmuur van de kelder met nieuwe isolatie tegen vochtigheid het best. De buitenmuren moeten daarvoor echter rond het hele huis tot op de drempel worden opgegraven en opnieuw worden afgedicht. Bij de verticale afdichting worden vaak bitumen-dikbeschichtingen gebruikt en afhankelijk van de ondergrond foliebandige afdichtingsmaterialen. Deze methode is echter erg arbeidsintensief en kostbaar. Voor het vrijgraven en isoleren moet men ongeveer 1000 € per lopende meter muurwerk inrekenen. Vaak ontbreekt onder het muurwerk bovendien de horizontale vochtbarrière, zodat na het dure en arbeidsintensieve vrijgraven de vochtigheid van onderaf verder kan opstijgen.

Wat moet een omvassende aanpak van het vochtprobleem altijd bevatten?
a) De oorzaakanalyse
b) De afdichting/drooglegging
c) Het verhelpen van mogelijke bijkomende veroorzakers
d) Een geschikte gevels- of saneeringspuitsanering

Welke directe maatregelen zijn er?

• In de bouwmarkt kan een huiseigenaar zich een bouwdroger lenen. Daarmee kan de kelder en de wanden enigszins worden gedroogd.
• Daarnaast moet de verwarming in de kelder worden ingeschakeld. Als de kelder ramen heeft, moet de ventilatie tussentijds herhaaldelijk plaatsvinden, zolang het buiten koude is dan in de kelder. Het zou fout zijn om in de zomer te ventileren, want zo komt er nog meer vochtigheid in de kelder.
• Bij een schimmelbestrijding moet als verdere directe maatregel de schimmelbestrijder en sporenverdelger worden gebruikt, pas daarna kunnen verdere maatregelen volgen. Dit wordt opgespoten en na ongeveer een uur kunnen de schimmels worden afgeveegd. Nadat de schimmel hiermee is verwijderd, kan de sanering met een calciumsilikaatplaat plaatsvinden. Dit is een mineraal warmte-isolatieplaat uit cellulosegeëverstérkt calciumsilikaат. Dit voorkomt de vorming van condenswater op het oppervlak van de binnenmuur, bovendien reguleert het vocht en isoleert het thermisch.
• Een kalkpleisterwerk is een zuiver mineraal pleisterwerk dat zonder organische bindmiddelen verhardt. Bij het uithardin neemt het koolstofdioxide uit de omgevingslucht op en transformeert zich in aanwezigheid van water opnieuw tot kalksteen. Kalkpleisterwerk geeft schimmel geen voedingsgrond. Daarmee zorgt het voor een gezond binnenklimaat en moet na het saneren in de kelder worden gebruikt.

Om de kelder tegen insectenbinnendringers te beschermen, kunt u aan de ramen een vliegenscherm aanbrengen.

Redactionele opmerking: Ondanks de grootst mogelijke zorgvuldigheid bij het onderzoeken en opstellen van onze inhoud verzoeken wij u altijd rekening te houden met de omstandigheden ter plaatse en de aanwijzingen van de fabrikant bij het betreffende product. Wij streven ernaar alle informatie correct, volledig en actueel te houden, maar kunnen hiervoor geen garantie geven.