Kelder droogleggen
Natte muren, een muffige geur en schimmelvorming – natte kelders komen in veel huizen voor. Daarom moet de kelder worden afgedicht. Huiseigenaren moeten hierbij kiezen uit verschillende methoden.
Deskundig interview met Dieter Stahl
Dieter Stahl is sinds meer dan 20 jaar bouwbioloog en deskundige voor gebouwvochtigheid.
Op zijn website legt hij voor lekenverstand duidelijk uit hoe vochtproblemen aan huizen ontstaan en biedt hij professionele ondersteuning via oorzaakanalyse en saneringsadvies, die hij zoveel mogelijk aansluit op de behoeften en mogelijkheden van eigenaren.
De 11 belangrijkste vragen over kelder droogleggen
- Hoe komt vocht in de kelder? Wat zijn de oorzaken?
Om dit verschijnsel te begrijpen, moet je weten dat de grond altijd nat is. Metselwerk / stenen nemen deze vochtigheid op, zolang ze daar (voldoende) niet tegen zijn geïsoleerd (bijvoorbeeld bitumendiklaag).
Daar waar het vocht kan verdampen, dus op en in het oppervlak van de binnenzijde van de kelderwanden, blijven zogenaamde schadelijke zouten (in de volksmond "salpeter" genoemd) achter. Deze zouten vernietigen tijdens hun kristallisatieproces (zoutkristaalgroei) de poriën van het metselwerkoppervlak, dus de eerste centimeters van het metselwerk. Meestal is dit eerst het pleisterwerk.
De ontstane schade zijn dan verkleuring, meestal witte zoutvlekken, zandende voegen of oppervlakken, blaarvorming in verflagen, afbladderende verf, afbladerend pleister, enzovoort.
Eigenlijk zijn er vijf oorzaken voor kelvochtigheid.- Capillair opstijgend grondvocht uit het fundering in het metselwerk. In dit geval is de zogenaamde horizontale vochtsperre defect of niet aanwezig (bij ouder bouwjaar). Meestal zijn de buitenmuren van de kelder vochtiger dan de ook getroffen binnenmuren.
- Capillair zijdelings grondvocht dat in de kelderbuitenmuren binnendringt. Dit treedt vaak samen met het opstijgende grondvocht op. Als de binnenmuren in de kelder niet nat zijn, gaat het waarschijnlijk alleen om zijdelingsindringend vocht. Een meting kan dit beter opklaren dan een visueel vermoeden. Vooral het gebied waar de huisaansluitingen liggen, is vaak getroffen, want buizen, kabels enzovoort zorgvuldig tegen indringend vocht afdichten werd vaak verwaarloosd.
- Drukwater bijvoorbeeld als opgesteld zijgwater. Dit dringt meestal via een defecte hohlkehl (overgang tussen vloerplaat en kelderbuitenwand) de kelder in. Ook een massief huis beweegt. Tussen vloerplaat en kelderwand ontstaat hier en daar een scheur in de oude afdichting, die buitenshuis als flexibele hohlkehl uitgevoerd zou moeten zijn. In deze scheuren kan opgesteld zijgwater, bijvoorbeeld bij zware regenval, binnendringen. Vaak vind je in deze gevallen water niet alleen in de buitenmuren, maar verder in het kelderinterior, ook onder de dekvloer. Dat is dan niet meer vochtig, maar nat. De hohlkehl moet vernieuwd worden. Er zijn al goede middelen en methoden om dit van binnenuit te doen. Speciale harsen en flexibele afdichtingsmortel in combinatie zijn een goede oplossing, maar de horizontale vochtsperre moet functioneren, of zoals hierboven genoemd, vernieuwd worden, zodat het water niet weer capillair omhoog stijgt. De oplossing van binnenuit is interessant voor keldermuren die overbouwd zijn met garages of andere gebouwen of betonterrassen.
- Leidingbreuk in de vloerverwarming, afvalwater, kraanwater, defecte sumppomp. Hierbij worden de muren plotseling erg nat. Vaak is het ook plaatselijk behoorlijk beperkt. Toch kan het bij een zwevende dekvloer (isolatie onder de vloer) tot verspreiding van water in de hele kelder en sterke schimmelvorming leiden. Je moet eerst al deze punten kunnen uitsluiten om tot de diagnose van een defecte hohlkehl te kunnen concluderen.
Anders is het geval van een lek regenpijp, wat meestal op de aansluiting knoop in de grond gebeurt. Is een regenpijp buiten in de grond lek, dan dringt bij regen meer water het huis in. Dat wordt ook wel tijdelijke opgestuwde zijwatering genoemd (een slechts af en toe voorkomende vorm van drukwater). Voor dit drukwater zijn de oudere afdichtingsmaatregelen (bitumencoatings) niet ontworpen en laten het water dan door de wand de kelder in. Zelfs als je nu de regenpijp afdicht, is de wand nu lek en kan het normale grondvocht nog steeds capillair in het metselwerk binnendringen. - Condensatievocht, treedt vooral in de zomer op en leidt tot schimmel en muffe geur. De kelder is meestal het koelste gebied in het huis. Dringt nu warmere lucht met normale luchtvochtigheid de kelder in, dan koelt deze daar af. De relatieve luchtvochtigheid, die hygrometers (vochtmeters) tonen, is temperatuurafhankelijk, dat wil zeggen warme lucht kan meer vocht opnemen en houden dan koelere lucht. Koelt lucht nu af, dan kan het op vooral koele buitenmuren of vloeren tot condensatie van het overtollige luchtvocht leiden - net zoals bij het douchen spiegels en ruiten beslaan. Dit condens vormt in de kelder vaak de basis voor muffe geur en schimmelvorming.
- Welke methoden voor het droogleggen van vochtige kelders zijn momenteel in gebruik? Wat is het verschil tussen horizontale en verticale afdichting?
Ik beperk me hier tot capillair indringend grondvocht. Tegen opstijgend grondvocht wordt de horizontale vochtsperre vernieuwd. Procedures daarvoor zouden zijn
- De injectievormethode (momenteel het meest gebruikt), waarbij net boven de grond gaten in de wanden worden geboord op een afstand van ongeveer 15 cm, waarin een afdichtingsmiddel dat in de poriën van de steen binnendringt, wordt aangebracht. Er zijn enkele verschillen tussen injectievormiddelen en hun verwerking en werking.
- De muurzaagmethode. De muur wordt horizontaal doorgezaagd, dan wordt een metalen of kunststof plaat naar binnen geschoven en gevoegd. Soms worden dergelijke platen zelfs in een muurvoeg ingeslagen. Dit is erg arbeidsintensief, erg solide, maar enigszins riskant voor de statische sterkte van het huis tijdens de verwerking, daarom niet overal uitvoerbaar.
- Elektrische procedures maken gebruik van het feit dat water elektrisch geleidend is en zich daarom vanwege zijn stromingseigenschappen naar de negatieve pool van een elektrische spanning beweegt. Elektroden (elektrische polen) worden dus in de kelder ingebouwd en onder spanning gehouden. Het water moet daarmee beneden gehouden worden en niet verder omhoog stijgen.
- Elektromagnetische procedures werken vergelijkbaar met een draadloze telefoon, alleen met een elektromagnetische golf. De ervaringen met dergelijke procedures zijn erg verschillend.
Is een kelderwand bijvoorbeeld door een garage overbouwd en moet deze desondanks tegen zijdelingsindringend vocht beschermd worden? Er zijn weinig deskundigenbedrijven die dit vocht via injectievormethode aanpakken - het is uitvoerbaar, maar naar mijn mening in de praktijk niet 100% waterdicht. Samen met een doordacht pleisterwerk-sanering van binnenuit mag je echter zeker een duurzaam, blijvend resultaat verwachten. Ook de zogenaamde sluierinjectie, waarbij de wand van binnenuit naar buiten toe wordt doorgeboord en dan via deze gaten naar buiten een afdichtingsmiddel op de buitenwand, dus tussen grond en wand, wordt geperst, wordt slechts zeer zelden toegepast, omdat het resultaat niet echt voorspelbaar is. Misschien is dit de reden waarom gerenommeerde droogleggingsbedrijven ervan zijn overgegaan om slechts via een meerlaags speciaal pleisterbouwwerk van binnenuit af te dichten, maar het metselwerk mag echter doordrenkt blijven. - Hoe vind ik de juiste methode voor keldersanering? Welke methode is in principe aanbevelenswaardig? Welke methoden zijn eerder af te raden?
Het hangt dus erg af van de aangetroffen problematiek en ook van het (gewenste) gebruik van de ruimtes, met welke methode en inzet je zou moeten saneren. Een vochtige wand valt niet zo snel in elkaar, maar op termijn neemt de schade toe. Alleen een pleisterwerkstucwerk-sanering via afdichtings- en sanieringsputz of vochtspeciaalputz uit te voeren is voor een bewoonde kelder, die meer dan slechts opslag zou moeten zijn, waarschijnlijk toch te weinig. Met elektrische en elektromagnetische procedures voor het verhelpen van opstijgende vochtigheid heb ik tot dusver geen bijzonder goede resultaten opgemerkt. Mijn advies: handen af, ook al wil je het jezelf makkelijk maken. Aangezien een keldersanering erg arbeids- en kostintensief is, moet deze goed doordacht en met deskundigen besproken zijn. - Het werk zelf uitvoeren – kan dat?
Of je zelf aan de sanering kunt beginnen, hangt zeker samen met je eigen handwerkkundigheid, maar ook met de gekozen saneringssoort. Defect pleisterwerk afhakken kost eerder kracht en vaardigheid dan vakkundige kennis. Uitgraven met een graafmachine, die je kunt huren - durf je dat aan? Heb je daar de tijd voor? Een vlakteninjectie / verticaalinjectie voor een woonkelder zelf uit te voeren acht ik voor ongerichte werkend gevaarlijk. Misschien kun je eigenverrichting met het gekozen sanieringsbedrijf afspreken. - Welke materialen en gereedschappen zijn nodig voor de keldersanering?
Durf je zelf gedeeltelijk eigenverrichting te verrichten of wil je zelfs de volledige droogleggingin eigen beheer uitvoeren, dan zou je ten aanzien van materialen en gereedschap je vertrouwde bouwstoffenhandel te rade moeten gaan. Ook de fabrikanten van afdichtingsmaterialen bieden goed informatiemateriaal als verwerkingsaanwijzingen, toepassingsbereiken, technische gegevensbladen enzovoort, die goed bestudeerd dienen te worden.
Welke bitumendiklaag is voor mijn doeleinden geschikt? Hoe moet het ondergrondoppervlak voorbehandeld worden? Welke roosters/weefsel zou ik moeten inwerken? Hoe zouden doorgangen, zoals gasaansluiting of stroom precies ingebonden moeten worden? Welk pleisterwerk-opbouw moet gekozen worden?
Dit zijn allemaal geen vragen die ik in een online artikel voor je kan beantwoorden, omdat het erg op het geval en je wensen aankomt. Dus, naast handwerkkundigheid is zeker ook technisch inzicht vereist. Je merkt dat ik eerder voorzichtig ben over het saneren in eigen beheer. - Wat kost het om de kelder door een deskundige te laten droogleggen?
De kosten zijn een groot onderwerp bij keldersanering, want voor alleen het uitgraven en isoleren moet al rekening gehouden worden met ongeveer 1000,- € per lopende meter metselwerk. Dat zijn voor een huisje van 8 x 8 al snel 32000,- €. Voor een horizontale vochtsperre moet je, afhankelijk van de metselwerkdikte, rekening houden met 180 € tot 280 €. Hier moet je meestal ook rekening houden met een pleisterwerkstucwerk-sanering. Zeker pak je daar graag zelf aan om geld te besparen. Ook slimme onderhandelingen en een doordacht voorgaan kunnen helpen bij het sparen. Zo zou je zeker een aardebouw- of tuinbouwbedrijf met het vrijmaken van de kelder kunnen belast en een deskundigenbedrijf voor gebouwendroogleggingte met de isolering - of juist je eigen handwerkkundigheid op de juiste plek inzetten. - Hoe lang duurt de sanering van binnen en buiten elk?
Hoe snel het van buiten gaat, hangt af van het weer en de omvang en ook van de workload. Van binnenuit geldt hetzelfde, behalve het weer. Een injectie voor horizontale vochtsperre kan snel aangebracht zijn, maar wat eronder en errond: kelderwanden leegmaken, beschadigd pleisterwerk afhakken, opnieuw pleisteren en schilderen, daar kun je gemiddeld een tot drie weken voor rekenen. Veel producten hebben een drogetijd nodig voordat je eraan verder kunt werken. Nog beter is het als je na de drooglegginsmaatregel, met het pleisterwerkstucwerk-sanering van binnenuit een paar maanden kunt wachten, want zo kan het oude, reeds beschadigde en met zouten belaste pleisterwerk in de drogetijd van de wand nog meer van deze zouten opnemen, zodat je deze dan bij het afhakken van het pleisterwerk direct verwijdert. - Hoe snel droogt een muur uit? (Vanaf hoeveel procent vochtigheid geldt een muur als droog?)
Tot een muur in de kern weer droog is, kan dat al maanden, ja zelfs een paar jaar duren. "Droog" betekent dat in de gehele muur de zogenaamde uitvoeringsvochtigheid bereikt is. Dit hangt af van materiaal, porengehalte/hoeveelheid en de verzoutingsgraad. Maar geen zorgen, in de praktijk wordt deze uitvoeringsvochtigheid buitengewoon zelden overwogen of gemeten. Dit zou alleen mogelijk zijn via boorbemonsteringname - en je wilt een vers geplasterde/gesaneerde wand uiteraard niet meteen weer doorboren. Toch zou het voor correct toezicht en controle van de saneringsmaatregelen de moeite waard zijn. Een sanieringspleister of afdichtingspleister neemt zelf geen vocht op en vormt zo voor de niet-destructieve meetprocedures een onoverkomelijk obstakel voor het metselwerk. Wat achter dergelijk pleisterwerk gebeurt, of uitdroging of verder doorvochtiging, erken je helaas pas na vele jaren, want pas dan verschijnen de mogelijk schade in het nieuwe pleisterwerk. Deskundigenbedrijven voor muurdroogleggingtechnologieën bieden daarom langetermijngaranties voor het ingebouwde droogleggen, zodat je dan aan de veilige kant bent, zonder kostbare nametingen en nieuwe gaten in de wand.
Bij een wand waarvan het pleisterwerk niet gesaneerd was of die niet geplasterd is, is het succes vaak vrij snel merkbaar, want de verdamping wordt na ongeveer drie maanden duidelijk geringer. Ook niet-destructieve metingen kunnen het succes zo aantonen. Gaat het echter om snelle hervorming van de bewooning van de ruimtes, kan dit met overeenkomstig goed geselecteerde pleisterwerkstucwerk-sanering (sanieringspleister of vochtspeciaalpleister) al binnen enkele weken gerealiseerd worden. - Waar kan ik me laten adviseren?
Deskundigen zouden een hulpmiddel moeten zijn. Naast de diagnose adviseren deze echter vaak slechts standaardaneringen, die weinig gericht zijn op de behoeften en financiële mogelijkheden van eigenaren. In de bouwstoffenhandel zul je zeker goed worden geadviseerd over de producten, maar een bouwstoffenhandelaar kan geen diagnose, dus oorzaakanalyse, stellen. Dus de bouwstoffenhandelaar kan pas echt voor je actief worden als je precies weet wat er aan de hand is. - Is er subsidie voor keldersanering bij natte wanden?
Dergelijke subsidie voor alleen kelder-drooglegginges is mij niet bekend. De meeste subsidiemiddelen worden ter beschikking gesteld voor energetische saneringen. Binnen het uitgraven van de buitenmuren is het vaak zelfs zinvol om ook kelbuitenwandisolatiewerking uit te voeren. Onder bepaalde voorwaarden binnen een energetische sanering van het gebouw kan zelfs een deel van de aardeafgraving subsidiabel zijn. Het loont zich dit uit te klaren als je meer dan slechts een droge kelder wilt, maar deze in energetisch moderne leefruimte wilt omvormen. Dit zijn naar mijn weten de KfW-programs Energieeffizient Sanieren. - Wat moet je na sanering van binnenuit in acht nemen? (Onderwerp ventilatie en verwarming)
Zijn de noodzakelijke vochtscheidingen ingebracht, begint al de drogetijd. Je kunt dit ondersteunen door correct te ventileren en verwarmen. Onjuist zou het bijvoorbeeld in de zomer zijn om constant te ventileren, omdat de kelder koel is, de buitenlucht warm en nogal vochtig - zo ventileer je jezelf nog meer vochtigheid de kelder in. Een hygrometer, die de kelderaf vogtigheid toon, kan helpen om de relaties te begrijpen en te realiseren, omdat pauschaalbeleving lastig zijn:
Werd net geplasterd? Dan mag het pleisterwerk niet te snel uitharden / drogen. De aanwijzingen van de pleisterfabrikant dienen te worden beachted.
Is het winter en gaat het om een voorraadkelder, dan kun je veel ventileren, want de buitenlucht is nogal droog en kan in de kelder - bijzonder als je dan een beetje verwarmt - vochtigheid opnemen en afvoeren.
Gaat het om een halfondergrondse woning, die snel weer bewoond moet worden, zou je na uitharding van het pleisterwerk ook kunnen nadenken over het gebruik van bouwdrogers. Misschien is echter ook een automatische vochtgestuurde ventilatie met warmtewisselaar zinvol, want bijzonder halfondergrondse woonruimtes hebben in de zomer altijd meer problemen met schimmelvorming, ook zonder dat grondvocht binnendringt. Dergelijke geautomatiseerde ventilatie werkt veel juister en effectiever dan je zelf kunt.
Redaktioneller Hinweis: Trotz größter Sorgfalt bei der Recherche und Erstellung unserer Inhalte bitten wir Sie, stets die Gegebenheiten vor Ort sowie die Hersteller-Hinweise am jeweiligen Produkt zu beachten. Wir bemühen uns, alle Informationen korrekt, vollständig und aktuell zu halten, können jedoch keine Garantie dafür übernehmen.
