Groepsinterview: Smart Home

Een modern huis hoort ongetwijfeld ook digitale helpers toe, zogenaamde Smart Home-technologieën. Maar wat zit er precies achter het buzzword „Smart Home"? Hoe veilig is de bijbehorende technologie? En welke mogelijkheden heb ik om mijn huis „smart" in te richten? Zes vakexperten spreken over de kansen en risico's van intelligente huistechnologie.

De Smart Home-Experts in overzicht

Vraag 1: Hoe definiëren u Smart Home?

Alexander Schaper, Director of SmartBuilding van Tellur Gruppe

Alexander Schaper: De definitie op WIKIPEDIA over Smart Home treft het eigenlijk al behoorlijk goed. Maar men zou tegenwoordig ook andere definities moeten accepteren, want naar mijn mening is men in het verleden het onderwerp Smart Home enigszins dogmatisch aangegaan. Vroeger zag men altijd de "totale netwerkvorming" als de kwaliteit en uitvoering van Smart Home, wat echter destijds en nu allerminst wijst op verspreiding onder de gemiddelde consument.
Mijn definitie van Smart Home zou daarom wat genuanceerder zijn: een netwerkvorming of ook netwerkmogelijkheid van regelmatig bekende en eventueel reeds aanwezige onderdelen (licht, verwarming, ramen, multimedia) van het huis of de woning. Dit betekent dat ook de concentratie van enkele slimme toepassingen en hun netwerkbare componenten "onder één dak" voor mij een vorm van Smart Home vormt.

Prof. Dr. Michael Krödel, professor aan de Hogeschool Rosenheim

Dr. Michael Krödel: Een huis is precies dan slim, wanneer het zelf weet wat het wanneer moet doen.
Bijvoorbeeld wanneer gedetecteerd wordt dat een raam geopend wordt, terwijl de bewoners niet thuis zijn, zouden inbrekers afgeschrikt moeten worden door licht- en geluidscenario's.
Wanneer het avond wordt; maar de terrassdeur van binnenuit niet vergrendeld is, mag de rolluik niet neergelaten worden, om de gebruiker niet buiten te sluiten.
Wanneer de bewoners langer niet thuis zijn en terugkeer op korte termijn niet te verwachten is, moet de kamertemperatuur automatisch iets lager ingesteld worden.
In tegenstelling daarmee is een huis niet slim, wanneer het elk incident als push-melding op mijn smartphone rapporteert en ik constant zelf moet bepalen wat nu te doen is.

Prof. Birgit Wilkes, professorin aan de Technische Hogeschool Wildau

Prof. Birgit Wilkes: De definities van Smart Home zijn heel verschillend. Het eenvoudige verplaatsen van meet- en regelfuncties naar de smartphone maakt voor mij nog geen Smart Home uit.
Voor mij is een Smart Home een intelligent huis of intelligente woning, die zelfstandig kan reageren op veranderingen in of rond zich.
Bijvoorbeeld registreert de woning in de zomer via sensoren dat de zon schijnt en de kamertemperatuur boven een bepaalde grenswaarde stijgt en rijdt zelfstandig een zonwering neer.
Als de zonnestraling afneemt, wordt de zonwering weer omhoog gereden. 's Winters zou de zonwering niet uitgefahren worden, om de zonnewarmte als verwarmingswarmte te gebruiken.

Christopher Strobel, uitgever van STROBEL VERLAG Arnsberg

Christopher Strobel: Smart Home is een modern begrip voor nieuwe digitale technologieaanbiedingen. Er is daarom geen eenduidige definitie. Smart Home wordt anders geïnterpreteerd, afhankelijk van met welk perspectief men zich eraan nadert. Smart Home in de huistechniek kan uitgelegd worden als efficiënt, intelligent, behulpzaam en/of gemakkelijk in gebruik. Het begrip suggereert dat de huistechniek de mens in alle opzichten moet ondersteunen. Wat in het verleden nogal omslachtige ontoegankelijke techniek betekende, wordt in de toekomst gemakkelijk toegankelijk, doorzichtig en centraal alsmede gebruiksvriendelijk bedienbaar.

Stefan Heinle, ir. elektrotechniek en auteur

Stefan Heinle: Onder een Smart Home versta ik een woonhuis (respectievelijk woning), dat bewust met intelligente gebouwtechniek is uitgerust.
Intelligente wordt de gebouwtechniek doordat zij in staat is, zonder inbreng of met slechts minimale inbreng van de bewoners de dagelijkse functies van een thuis zelfstandig te besturen. Hieronder vallen verlichting, zonwering, temperatuurregeling en -controle, alarmering, multimedia-entertainment en veel meer.

De Smart Home-componenten zijn onderling vernetwerkt over vakgebieden heen, kunnen informatie uitwisselen en zijn naar functionaliteit toe instelbaar. Processen zijn automatiseerbaar en volgen een door de gebruiker/installateur aanpasbaar regelwerk.

Karsten Finke, productmanager voor de huisbesturing innogy SmartHome

Karsten Finke: Als een technische aanvulling voor huis en woning, die het comfort en de veiligheid voor de bewoners verhoogt en een energiebewust leven gemakkelijker maakt. Hiervoor worden verschillende apparaten intelligent en eenvoudig draadloos via radio met elkaar verbonden. Ze werken onmiddellijk samen, want ze spreken allemaal één gemeenschappelijke taal. Een Smart Home hoort bij eenvoudige bediening, bv. via mobiele smartphone-app. Iedereen kan het zo naar behoefte inrichten en flexibel bedienen. En Smart Home maakt intelligent energiebeheer voor het thuis mogelijk. Daarom integreren wij bijvoorbeeld ook fotovoltaïsch vermogen.

Vraag 2: Waar liggen voor u de grootste voordelen van intelligente huistechniek?

Alexander Schaper: Vooraf iets – de techniek is echt nog niet intelligent. De intelligentie ligt vooral in de planning, installatie en gedurende de exploitatie over veel jaren. Maar terug naar de uitgangsvraag: De voordelen van netwerbare componenten uit verschillende vakgebieden of domeinen liggen vooral daarin, dat men toestanden of informatie op veel verschillende manieren kan koppelen, evalueren of tot stand brengen.
Sensoren aan ramen en deuren kunnen aan de ene kant heel nuchter hun toestand bepalen en doorgeven. Deze informatie kan dan voor uiteenlopende doeleinden gebruikt worden. Zou een raam openstaan, dan kan de verwarming in de betreffende kamer onderbroken worden, zodat men niet naar het raam verwarmt. Dezelfde contact kan ook melden dat ongeoorloofd toegang plaatsvond. Daarnaast kunnen de contacten belangrijke informatie geven voor ventilatiesystemen. Evenzo aanwezigheids- en bewegingsmelders. Deze kunnen zowel voor comfort binnen de verlichting als voor belangrijk informatie in de alarmeringstaak zorgen.
Ook de integratie van multimedia-techniek kan veel meerwaarden opleveren. Heel voor de hand liggend: muziek kan in meerdere kamers tegelijk gehoord worden en de centrale toegang tot media-informatie verhoogt het gemak.

„Een verstandig gepland Smart Home kan het leven veiliger en comfortabeler maken."
Prof. Dr. Michael Krödel

Prof. Dr. Michael Krödel: Een verstandig gepland Smart Home kan het leven veiliger en comfortabeler maken. Belangrijk daarbij is dat de gebruiker zelf bepaalt wat voor hem van de mogelijkheden van een Smart Home relevant is. Zo kunnen inbrekers afgeschrikt worden. Of bij ouderen volstaat het om een of twee normale schakelaars te vervangen door drukknoppen. Enerzijds kan men ermee zoals gewenst het licht aan en uit zetten. Anderzijds kunnen familieleden echter ook ingelicht worden, wanneer de drukknoppen lange tijd geen enkele keer ingedrukt werden (en daarmee wellicht noodtoestand optreedt). Wie zich in rust met de mogelijkheden van een Smart Home bezighoudt, zal tenminste iets vinden wat men als steun of verlaging ervaart. Wie daarvoor inspiratie nodig heeft, zij aangeraden onze neutrale vragenlijst.

„Smart Home-techniek kan ouderen of gehandicapte personen helpen een onafhankelijker leven te leiden"
Prof. Birgit Wilkes

Prof. Birgit Wilkes: Er is geen killer-app in Smart Home. Het grootste nut zie ik in de gebruikscategorieën energie-efficiëntie, leeftijdgerecht wonen en veiligheid/comfort. Via afzonderlijke kamerklimaatregelingen en intelligente ketelbesturing kan veel verwarmingsenergie bespaard worden. Sommige systemen leren zelf, d.w.z. zij leren wanneer een kamer gebruikt wordt en wanneer niet, de gebruiker hoeft zich niet met de instellingen bezig te houden.
Smart Home-techniek kan ouderen of gehandicapte personen helpen een onafhankelijker leven te leiden. Sensoritiek in de woning let op de bewoner, treedt een situatie op die voor hem ongebruikelijk is, kunnen buren, familie of een sociale dienst ingelicht worden. Een rolstoelgebruiker kan via afstandsbediening in zijn rolstoel verlichting en apparaten in zijn woning bedienen of de gardinestang omlaag halen, om de gordijnen uit te halen voor wassen.

Gardinestang omlaag halen, foto: OTB GmbH, 2016

Christopher Strobel: Intelligente huistechniek heeft het voordeel dat zij de gebruiker minder afhankelijk van plaats kan maken. Voorbeelden zijn de bij zonneschijn automatisch sluitende zonwering of de bij temperatuurverandering zelfstandig startende verwarmingsinstallatie.
Eveneens bestaan reeds veel huisbewaakings-, etage- en woningstoringssystemen. Van huisdeurcamera tot woningbewaking. Mogelijkheden van geautomatiseerde lichtbesturing voor de binnenverlichte huisverlichting of de tuinverlichting worden reeds vandaag in veel opzichten aangeboden. Voor alles bestaan bv. bij producenten elk een eigene app voor de smartphone. De digitalisering dringt ook in de badkamers door. Het bedrijf Grohe stelde onlangs een Wash-Air-WC voor, waarbij eveneens via app bepaalde besturingsonderdelen en schoonmaakprogramma's ingesteld en voor de afzonderlijke gebruiker herhaald en individueel opgehaald kunnen worden.
Zinvol is de intelligente huistechniek vooral wanneer kwantificeerbare efficiëntiewinsten en/of speciale comfortverbeteringen aantooonbaar bereikt kunnen worden. Hier zouden de grootste potentialen in het domein van verwarmingsenergieversparing en elektriciteitsenergiebesparing liggen.

„Wie in 2017 een huis zonder intelligente gebouwtechniek bouwt, erricht een oud pand."
Stefan Heinle

Stefan Heinle: Een intelligente gebouwbesturing biedt onvermoede mogelijkheden en is vandaag reeds vaste onderdeel van een moderne en toekomstgerichte elektroinstallatie met als doel ons in het dagelijks leven bij te staan en ons van routinetaken af te bevrijden. In het eigen huis zorgt het voor een aanzienlijke winst aan comfort en flexibiliteit bij gelijktijdige verhoging van veiligheid en optimalisering van energie-efficiëntie. Het is altijd instelbaar op veranderde gewoonten en levensomstandigheden. En niet te vergeten: het biedt veel plezier.
Eenvoudig te realiseren voorbeelden variëren van geautomatiseerde verlichting en zonwering tot toezicht van ramen, deuren, vochtigheid en luchtkwaliteit. Voor mij geldt vandaag meer dan ooit: Wie in 2017 een huis zonder intelligente gebouwtechniek bouwt, erricht een oud pand.

„De intelligente huistechniek verhoogt de levenskwaliteit in het dagelijks leven [...]"
Karsten Finke

Verwarming slim regelen, foto: innogy

Karsten Finke: De intelligente huistechniek verhoogt de levenskwaliteit in het dagelijks leven en houdt rekening met de snelle ontwikkeling van onze mobiele levensstijl, doordat de smartphone al voor veel van ons vanzelfsprekend is geworden: Eenvoudig de app geopend, en dan laten zich verlichting, warmte en vele apparaten in het thuis controleren en bedienen – op elk moment op wens ook van buitenaf.

Dit geeft niet alleen een veilig gevoel, maar biedt ook echt voordeel: Je kunt bijvoorbeeld via de smartphone het zonnescherm oprollen, de verwarming regelen, de wasmachine starten of een welzijns-scenario starten, wat je bij thuiskomst wensen zou. Een belangrijk voordeel zijn ook de statusmeldingen over apparaten en vooral de sms of e-mails die mijn intelligente huis bijvoorbeeld in geval van inbraak of brand naar mij stuurt – dan kan ik meteen reageren.

• De experts zijn het eens – Smart Home biedt veel voordelen


• ✔ Meer veiligheid in geval van brand
• ✔ Intelligente bescherming tegen inbrekers
• ✔ Locatieafhankelijke besturing van huistechniek
• ✔ Ondersteunt leeftijdgerecht wonen
• ✔ Besparing verwarmingsenergie en elektriciteitsenergie
• ✔ Deels zelflerend systemen
• ✔ Meer comfort

Vraag 3: Wat zijn naar uw mening de nadelen van Smart Home-technologie?

Alexander Schaper: Rechtstreekse nadelen voortvloeien m.i. vooral op de plaatsen waar het gekozen systeem en de gebruikszwakten niet overeenstemmen. Je kunt dus niet van het goedkoopste Smart Home-systeem verwachten dat het met dezelfde betrouwbaarheid en kwaliteit werkt als een systeem dat al jaren op de markt is, of waarbij de ontwikkelinspanning bv. op het terrein van bedrijfsveiligheid en IT-veiligheid relatief hoog is.
Fundamenteel zou je aan het begin ook niet ingewikkelde toepassingen "bedenken" en implementeren, maar allereerst een gevoel krijgen voor de zinnige(!) mogelijkheden. Dit richt zich zowel op de ambitieuze eindgebruiker als op de vakman. Vaak lijken Smart Home-systemen niet goed te functioneren – in de regel zijn echter onjuiste instellingen uitgevoerd, die elkaar tegenwerken of niet volledig doordacht zijn. En hier is m.i. ook een werkelijk nadeel, aangezien er bij de mij bekende systemen geen plausibiliteitscontrole is of functies überhaupt kunnen werken.

Prof. Dr. Michael Krödel: Heel duidelijk: Er zijn er geen. Wie geen voordelen ziet, hoeft deze technologie niet in huis te halen. Er is geen enkel feature, waar je toe gedwongen wordt. Maar het is inderdaad waar dat je de automatisering zo kunt installeren dat zij de gebruikers ergert. De schuld daarvan ligt echter niet aan de technologie, maar aan de slechte planning.

Prof. Birgit Wilkes: Een probleem bij Smart Home-technologieën zijn nog steeds de incompatibiliteiten tussen de verschillende systemen. Daardoor kunnen zij niet probleemloos met elkaar gecombineerd worden. In de meeste gevallen bestaan technische oplossingen zoals bijvoorbeeld gateways, die tussen de systemen gebruikt worden. Maar het is altijd extra moeite.
Bovendien is het moeilijk om een overzicht van beschikbare Smart Home-systemen te krijgen en de passende voor uw eigen vereisten en budget te vinden. Het ontbreekt aan onafhankelijk advies. Een mogelijkheid voor informatie biedt SmartHome Deutschland e. V.

Christopher Strobel: Objectief bezien zou je misschien kunnen vaststellen dat binnen de technologie op zichzelf geen nadeel waarneembaar is. Het is, zoals zo dikwijls, het menselijk inventieve vermogen of ook de misdadige energie, die nadelig voor intelligente en vernetwerkte huistechniek kan worden.

De neiging dat alles wat gedigitaliseerd kan worden, ook voortaan gedigitaliseerd wordt, zal zeker niet tegengehouden kunnen worden. Zo ook in huistechniek. Tegelijkertijd zijn digitale systemen in principe altijd ook voor hackers en onbevoegde indringers bereikbaar. Goede beveiligingssystemen kunnen de inbraakdrempel echter zeer hoog stellen. Desalniettemin zullen hacks nooit voorkomen kunnen worden. Ieder huishouden moet zelf bepalen, in hoeverre hij deze technologieën wil gebruiken en in hoeverre hij zijn informatie in deze technologieën geeft respectievelijk een deel van zijn leefgewoonten daarmee openbaart. De gangbare trend volgende, dat aanvankelijk alle gebruikers scepsis hebben, maar uiteindelijk iedereen zijn informatie toch vrijgeeft zoals bv. in sociale media of op websites bv. bij online shoppen op internet, doet vermoeden, dat alleen de mogelijke inbraak in intelligente huistechniek-systemen hun opmars niet zal tegenhouden.

Stefan Heinle: Dit is e

Redactionele opmerking: Ondanks de grootst mogelijke zorgvuldigheid bij het onderzoeken en opstellen van onze inhoud verzoeken wij u altijd rekening te houden met de omstandigheden ter plaatse en de aanwijzingen van de fabrikant bij het betreffende product. Wij streven ernaar alle informatie correct, volledig en actueel te houden, maar kunnen hiervoor geen garantie geven.