Warmtepomp – wat zit daar achter?

Warmtepompen staan volop in de schijnwerpers als het gaat om moderne verwarmingssystemen. Veel mensen vinden het lastig voor te stellen hoe je met "lucht" kunt verwarmen of warmte uit het aardewerk kunt halen. In onze gids gaan we in op wat warmtepompen inhouden, of en wanneer de investering zich terugbetaalt, en vele andere interessante aspecten. Onze vakexpert Henning Schulz beantwoordt veel vragen die mensen bezighouden. Met name de werking en kosten, subsidiëring en techniek in vergelijking met andere methoden zijn opmerkelijk.

Voorstelling van de expert

Over de gastauteur: Ir. (Architect) Henning Schulz (47), sinds 2007 persvoorlichter van het verwarmings- en warmtetechnologiebedrijf STIEBEL ELTRON. De internationaal georiënteerde ondernemingsgroep behoort wereldwijd tot de markt- en technologieleiders op het gebied van 'huistechniek' en 'duurzame energie'. Als innovatiegericht familiebedrijf volgt Stiebel Eltron bij de productie en ontwikkeling van producten een duidelijke koers – voor milieuvriendelijke, efficiënte en comfortabele huistechniek. Met twee nationale en vier internationale productielocaties, wereldwijd 26 verkoopvennootschappen en verkooporganisaties en vertegenwoordigingen in meer dan 120 landen is Stiebel Eltron wereldwijd actief. De omzet bedraagt meer dan 500 miljoen euro, waarvan ongeveer 50 procent afkomstig is uit het buitenland. Met meer dan 3.300 medewerkers wereldwijd zet het bedrijf van productontwikkeling tot fabricage consequent in op eigen knowhow. Het resultaat zijn efficiënte en innovatieve oplossingen voor warmwater, verwarming, ventilatie en koeling.

1. Hoe werkt een warmtepomp precies?

Een ietwat vereenvoudigde uitleg: Net als in een koelkast zit er in de warmtepomp een koudemiddel dat al bij zeer lage temperaturen verdampt. Bij deze verandering van aggregatietoestand neemt het energie op. Vervolgens wordt het gasvormige koudemiddel gecomprimeerd. Daarbij stijgt de temperatuur, want het volume wordt verkleind, maar de hoeveelheid energie blijft gelijk. Zodra de temperatuur hoog genoeg is, gaat de warmte-energie automatisch van het hete koudemiddel naar het koudere verwarmingswater over. Het nu afgekoelde koudemiddel wordt weer ontspannen, het volume wordt groter, de temperatuur daalt – en het koudemiddel wordt weer vloeibaar, de kringloop begint opnieuw. Of de "warmte" uit de grond, grondwater of omgevingslucht wordt gewonnen, maakt nauwelijks verschil. Uit één kilowattuur stroom, die de kringloop in werking stelt, worden dankzij de warmtepomp tussen drie en zes kilowattuur warmte.

„Vanuit ecologisch oogpunt is vrijwel elke warmtepomp beter dan elke olie- of gaskachel."

2. Wanneer is een warmtepomp zinvol?

Vanuit ecologisch oogpunt is vrijwel elke warmtepomp beter dan elke olie- of gaskachel. In de nieuwbouw was de warmtepomp in 2017 al het meest populaire verwarmingssysteem, voor 2018 worden verder stijgende aantallen verwacht. En ook bij bestaande huizen zijn warmtepompen tegenwoordig bij vrijwel elk huis een goed alternatief. Moderne apparaten bereiken probleemloos en efficiënt een verwarmingsvoerlauftemperatuur van tot 55 graden Celsius, tijdelijk – bijvoorbeeld voor warmwaterbereiding – ook aanzienlijk meer.

3. Hoe duur is een warmtepomp in vergelijking met andere verwarmingsmethoden?

In de nieuwbouw is de warmtepomp in de totaaleconomische beschouwing min of meer even duur of goedkoop als een conventionele verwarming, waarbij ik bijvoorbeeld nog de gasaansluiting (of olietank), de schoorsteen en bijvoorbeeld een zonnecollectorinstallatie nodig heb om aan de wettelijke eisen te voldoen. Bij bestaande huizen zijn de investeringskosten voor een warmtepomp hoger dan voor een nieuwe conventionele fossiele brander, maar er zijn ook hogere subsidies beschikbaar – de staat geeft tot 9.000 euro toe bij de installatie van een grondwarmtepomp.

„Hoeveel kost olie of gas over vijf jaar?"

4. Welke (bouwkundige) voorwaarden moeten aanwezig zijn?

In principe zijn alle verwarmingsinstallaties efficiënter, hoe lager de verwarmingsvoerlauftemperatuur is – dit geldt ook en vooral voor warmtepompen. Daarom is een vloerverwarming (vloerverwarming) ideaal voor de werking van een warmtepomp. Moderne apparaten werken echter ook in bestaande gebouwen met radiatoren als distributiemiddel efficiënt en betrouwbaar. Als vuistregel geldt: als een voerlauftemperatuur van 55 graden ook bij lage temperaturen volstaat om het gebouw te verwarmen, dan werkt het ook met een warmtepomp.

5. Met welke onderhoudsmaatregelen moet rekening worden gehouden bij een warmtepomp?

Dat hangt af van de warmtebron. Over het geheel genomen zijn warmtepompen echter veel minder onderhoudsgevoelig dan andere verwarmingstechnieken.

6. Critici stellen dat het stroomverbruik van een warmtepomp te hoog is om zich in korte tijd terug te verdienen. Wat is uw standpunt hierover?

In de nieuwbouw is, zoals hierboven geschreven, de warmtepomp absoluut concurrerend – ook wat betreft vervolgkosten, ook bij de huidige energiekosten voor elektriciteit aan de ene kant en olie en gas aan de andere kant. In bestaande constructies hangt amortisatie sterk af van de individuele omstandigheden. Bovendien moet men rekening houden met het feit dat fossiele brandstoffen sterk onderhevig zijn aan prijsschommelingen. Hoeveel kost olie of gas over vijf jaar? Bovendien is een warmtepomp ideaal geschikt om zelf opgewekte stroom – bijvoorbeeld van een zonnepaneelinstallatie op het dak – zinvol te benutten. Op deze manier maken huiseigenaren zich niet alleen onafhankelijker van energieleveranciers en prijsschommelingen, maar verminderen ze ook massaal hun persoonlijke CO2-uitstoot.

Redactionele opmerking: Ondanks de grootst mogelijke zorgvuldigheid bij het onderzoeken en opstellen van onze inhoud verzoeken wij u altijd rekening te houden met de omstandigheden ter plaatse en de aanwijzingen van de fabrikant bij het betreffende product. Wij streven ernaar alle informatie correct, volledig en actueel te houden, maar kunnen hiervoor geen garantie geven.